Phần 8: Hình dáng và cấu trúc của đầu gậy ( Driver, Fairway và Hybrids)

Phần 8 này sẽ khám phá hình học của các đầu gậy rỗng hoặc thành mỏng, bao gồm gậy driver, fairway wood và hybrid. Đối với người mới chơi golf, khi cầm đầu gậy driver lần đầu, họ sẽ ngạc nhiên vì đầu gậy nhẹ hơn so với kích thước của nó. Tuy nhiên, điều này không đúng với các gậy gỗ truyền thống làm từ gỗ hoặc thế hệ gậy kim loại đầu tiên được đổ đầy bọt. Các đầu gậy hiện đại trở thành thân rỗng với lớp vỏ cực mỏng để duy trì thể tích lớn mà không thay đổi trọng lượng, và lý do sẽ được giải thích trong bài này.

Trước tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu cấu tạo của đầu gậy gỗ. Đầu gậy hiện nay vẫn giữ hình dáng của các loại gậy từng được làm từ gỗ, với cấu trúc tương tự giữa các loại driver, fairway wood và hybrid. Dưới đây là các góc nhìn khác nhau của đầu gậy driver cùng mô tả ngắn gọn, giúp người đọc nắm rõ các thành phần cơ bản trước khi đi vào các chi tiết chuyên sâu hơn.

Cấu tạo của đầu gậy golf gỗ

Phần đế của gậy (#3) là phần của đầu gậy tiếp xúc với mặt đất. Trên các gậy có hình dạng gậy gỗ hiện đại, có một độ cong từ gót gậy đến mũi gậy để cho phép gậy đánh từ các tư thế khác nhau trên mặt đất. Mặc dù gậy driver được thiết kế để đánh từ tee, nhưng độ cong từ gót đến mũi vẫn tồn tại.

Phần gót của gậy (#2) là điểm nối giữa đế gậy và phần cổ gậy (#4), hoặc là nơi cán gậy được lắp vào. Truyền thống và phổ biến nhất, bạn sẽ thấy gậy có thiết kế gắn kết, nơi mà cán gậy được dán chặt vào cổ gậy bằng epoxy. Một lựa chọn khác là bộ điều chỉnh có thể tháo rời, trong đó cán gậy được dán vào bộ điều chỉnh và cả cụm sau đó được lắp vào một ổ cắm trong đầu gậy, sau đó được cố định bằng vít từ phía đế.

Phần tiếp giáp giữa cổ và đầu gậy (#6) là nơi phần cổ gậy và phần đỉnh (#5) gặp nhau. Phần đỉnh là phần của đầu gậy mà bạn nhìn thấy từ vị trí đánh, với đỉnh gậy được nghiêng về phía trước so với tâm của mặt gậy. Phần đỉnh sẽ có một độ cong không chỉ từ trước ra sau mà còn từ mặt gậy ra sau lưng. Phần xa nhất của gậy tính từ cổ gậy được gọi là mũi gậy (#1).

Phần tiếp xúc với bóng, được thiết kế để đánh bóng, gọi là mặt gậy (#7). Thông thường, hầu hết các gậy có hình dạng gậy gỗ đều có các đường khắc (#8) trên mặt gậy, mặc dù chúng có thể không kéo dài toàn bộ chiều dài của mặt gậy. Những đường khắc này giúp định vị bóng khi vào tư thế đánh và điều chỉnh độ ẩm giữa bóng và mặt gậy, nhưng không có quy định bắt buộc phải có các đường khắc này.

Chiều cao của mặt gậy là khoảng cách từ mặt đất đến điểm cao nhất nơi mặt gậy và đỉnh gậy gặp nhau. Do mặt gậy không đối xứng, điểm cao nhất có thể cách mũi gậy khoảng 0.5 inch. Chiều cao của đỉnh gậy là khoảng cách từ đỉnh của phần đầu gậy đến đáy của đế gậy. Một lần nữa, điểm cao nhất sẽ hơi lệch về phía mũi gậy. Tầm quan trọng của điều này sẽ được giải thích khi chúng ta tìm hiểu về vị trí trọng tâm của gậy.

Nhìn từ góc đế, chúng ta có thể thấy cả mũi gậy (#5) và cổ gậy (#4) từ một góc nhìn khác. Có hai cạnh của phần đế. Cạnh nối với mặt gậy được gọi là cạnh trước (#1), trong khi phần ở cạnh sau của gậy được gọi là cạnh sau (#2). Trên đầu gậy có hình dạng gậy gỗ, có một độ cong ngang gọi là độ phồng dọc theo cạnh trước, và mục đích của độ phồng này sẽ được giải thích trong chương sau.

Thông thường, phần sau của đầu gậy không đối xứng, với nhiều vật liệu được tập trung gần mũi gậy để bù đắp trọng lượng của cổ gậy. Do đó, khoảng cách giữa cạnh trước và cạnh sau không được đo từ đúng tâm của đế gậy. Khoảng cách giữa cạnh trước và cạnh sau của gậy được gọi là bề rộng.

Khu vực nơi cạnh trước và đế gậy gặp nhau được gọi là đế gậy (#3). Đây là phần của gậy tiếp xúc với mặt đất.

Góc nhìn tiếp theo là từ phía gót gậy. Lý do cho góc nhìn này là để thấy rằng không chỉ có độ cong từ gót gậy đến mũi gậy, mà còn có một độ cong nhẹ từ cạnh trước (#1) đến cạnh sau (#2) của đế gậy. Điều này cho phép bóng được đánh sạch sẽ từ nhiều loại tư thế khác nhau. Tuy nhiên, độ cong này sẽ không rõ ràng như trên gậy sắt và gậy wedge vì bề ngang của đế gậy gỗ lớn hơn nhiều.

Trên đầu gậy có hình dạng gậy gỗ, không chỉ có độ cong ngang gọi là bulge (độ phồng), mà còn có một độ cong dọc trên mặt gậy (#4), được gọi là face roll hoặc đơn giản là roll. Độ cong này kéo dài từ cạnh trước lên đến nơi đỉnh gậy giao với mặt gậy. Mục đích của độ cong này sẽ được giải thích sau trong chương này.

Phần bao quanh phía sau của gậy, nằm dưới đỉnh gậy (#3) và trên đế gậy, được gọi là skirt (viền gậy) (#5). Tốc độ mà đỉnh gậy thuôn lại sẽ quyết định viền gậy có cao, thấp, hoặc có tồn tại hay không. Bạn cũng cần hiểu về cạnh trước của cổ gậy (#6) khi chúng ta bàn về sự khác biệt giữa face progression (tiến mặt gậy) và onset (khởi đầu).

Loft

Loft (góc loft) là một trong những yếu tố chính tạo ra sự khác biệt về khoảng cách giữa các loại gậy trong túi của bạn, vì nó kiểm soát quỹ đạo của bóng. Có nhiều phương pháp và thiết bị khác nhau được sử dụng để đo góc loft của đầu gậy. Tuy nhiên, phương pháp đo đáng tin cậy nhất là sử dụng thước đo thông số kỹ thuật (spec gauge).

Một spec gauge sẽ có một bộ cố định đảm bảo trục của cán gậy tạo thành một góc 90° với tấm đế của thước đo, khi góc lie trên thước đã được cài đặt đúng cách. Điều này giúp đo chính xác góc loft, đảm bảo sự nhất quán và độ tin cậy trong việc điều chỉnh các thông số của gậy golf.

Không giống như gậy sắt hoặc gậy wedge với phần đế hẹp, khi gậy được đặt ở vị trí vuông để tham chiếu đến góc loft, một đầu gậy có hình dạng rộng như gậy driver sẽ tự nhiên nghỉ trên mặt đất ở một vị trí nhất định. Đây là điều mà chúng ta gọi là “vị trí đế bình thường” (normal soled position). Vì các gậy hiện đại có đế cong, có một chút “biên độ linh hoạt” về vị trí đế bình thường so với thời kỳ khi đế gậy gần như phẳng hoàn toàn. Điều này có nghĩa là nếu hai người cùng đo một gậy trong cùng một thiết bị, họ có thể nhận được hai kết quả đo hơi khác nhau.

Khi cán gậy vuông góc với đế của thước đo spec gauge và gậy được đặt ở vị trí đế bình thường, một thước đo góc được sử dụng để đo góc loft. Góc được tạo bởi mặt gậy (đường nét đứt trong sơ đồ) chính là góc loft. Vì hầu hết các gậy có hình dạng gậy gỗ đều có độ cong trên mặt gậy từ trên xuống dưới (gọi là roll), rất quan trọng là đo góc loft tại tâm của mặt gậy bằng thước đo loft. Kết quả đo dưới tâm mặt gậy sẽ cho ra một góc loft thấp hơn, trong khi đo trên tâm sẽ cho kết quả cao hơn.

Việc có các góc loft khác nhau là vô cùng quan trọng để kiểm soát quỹ đạo. Nói đơn giản, góc loft càng cao (khi các yếu tố khác giữ nguyên) thì bóng sẽ rời khỏi mặt gậy với quỹ đạo càng cao. Người chơi golf cần sự trợ giúp để đánh bóng cao hơn sẽ cần một đầu gậy có loft lớn hơn, trong khi những người có xu hướng đánh bóng tự nhiên cao sẽ cần một mẫu gậy với góc loft giảm.

Trái với một số tuyên bố của nhà sản xuất, góc loft thực tế không thể thay đổi trên một cây driver chỉ bằng cách thay đổi vị trí của một bộ điều chỉnh có thể tháo rời (ít nhất là tại thời điểm viết bài này). Gậy vẫn sẽ ở vị trí đế bình thường trừ khi nhà sản xuất điều chỉnh thiết kế để phù hợp với việc thay đổi cài đặt của bộ điều chỉnh. Các thông số duy nhất thường thay đổi với các bộ điều chỉnh là góc lie và/hoặc góc mặt gậy.

Lie

Lie (góc lie) được đo tương tự như cách đo trên gậy sắt, như đã đề cập ở chương trước. Góc lie của một cây gậy driver, fairway, và hybrid được công bố bằng cách đặt gậy trong một bộ cố định, sao cho tâm của đế gậy tiếp xúc với đế đo. Góc lie là góc mà trục của cán gậy thoát ra từ đầu gậy so với mặt đất.

Nói cách khác, góc lie quyết định độ nghiêng của cán gậy khi đầu gậy nằm phẳng trên mặt đất, và góc này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng căn chỉnh của cú đánh, giúp người chơi đạt được cú đánh chuẩn xác hơn.

Góc lie do hầu hết các nhà sản xuất công bố sử dụng thiết bị đo thông số công nghiệp để đảm bảo gậy được đặt đúng cách trên bệ đo. Tuy nhiên, phần lớn các thợ làm gậy không có thiết bị này và thường sử dụng máy uốn góc lie/loft. Thợ làm gậy sẽ dùng các đường khắc trên mặt gậy để làm tham chiếu. Thường thì các đường khắc trên gậy gỗ (bao gồm driver, fairway, hoặc hybrid) có thể không song song với mặt đất mà hơi hướng lên hoặc nghiêng về phía mũi gậy từ 1.5 – 2° (như hình minh họa). Khi sử dụng máy uốn lie/loft và đặt các đường khắc song song với bệ đo, thợ làm gậy có thể nhận được kết quả sai lệch, làm cho góc lie của gậy thẳng đứng hơn so với dự định của nhà sản xuất.

Góc mặt gậy (Face Angle)

Góc mặt gậy là vị trí của mặt gậy so với đường bóng bay dự định. Có ba thuật ngữ để mô tả góc mặt gậy:

1. Góc vuông: Mặt gậy được căn chỉnh thẳng với mục tiêu.
2. Góc mở: Khi đầu gậy hướng về phía bên phải của mục tiêu (đối với gậy dành cho người thuận tay phải), gậy được coi là có góc mở.
3. Góc đóng (hoặc góc hook): Khi đầu gậy hướng về phía bên trái của mục tiêu (đối với gậy dành cho người thuận tay phải), gậy được coi là có góc đóng.

Các góc này được biểu thị bằng độ, và sự khác biệt giữa chúng rất nhỏ, vì vậy cần có thiết bị đo chính xác để đo lường một cách chính xác các góc này.

Tầm quan trọng của việc có các góc mặt gậy khác nhau là rất lớn đối với việc kiểm soát hướng đi của bóng. Để đánh bóng bay hoàn toàn thẳng, gậy golf phải di chuyển trực tiếp đến mục tiêu và mặt gậy phải vuông góc với mục tiêu. Đây là một yêu cầu rất cao, ngay cả đối với những golfer giỏi nhất thế giới, họ cũng không thể duy trì được sự nhất quán tuyệt đối trong việc kết hợp cả hai yếu tố này.

Các góc mặt gậy khác nhau có thể giúp điều chỉnh hướng đi của bóng, đặc biệt là khi cú đánh không hoàn toàn chuẩn xác. Góc mặt gậy mở sẽ giúp giảm thiểu tình trạng bóng bay quá sang trái (đối với người thuận tay phải), trong khi góc đóng có thể giúp điều chỉnh bóng không bay quá sang phải. Việc hiểu và điều chỉnh góc mặt gậy phù hợp với cú đánh của mỗi người chơi sẽ giúp cải thiện khả năng điều hướng bóng một cách hiệu quả hơn.

Đây là lý do tại sao có các góc mặt gậy khác nhau. Những golfer có xu hướng đánh bóng lệch phải, fade, hoặc slice sẽ hưởng lợi từ việc sử dụng cùng một đầu gậy nhưng với mặt gậy đóng hơn so với những gì họ đang sử dụng, giúp giảm thiểu việc đánh bóng lệch phải (giả định người chơi thuận tay phải). Ngược lại, những người có xu hướng kéo bóng, đánh draw hoặc hook sẽ có lợi khi sử dụng cùng một đầu gậy nhưng với mặt gậy mở hơn nếu họ muốn đánh bóng theo hướng gần với mục tiêu hơn. Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa góc mặt gậy và quỹ đạo bóng, hãy xem lại Phần 6: Những kiến thức cơ bản về cú đánh.

Để đo lường chính xác góc mặt gậy, trước tiên cần đặt gậy vào spec gauge. Khi đã đặt đúng góc lie của gậy và gậy nằm trên đế đo trong vị trí đế bình thường, thì góc mặt gậy có thể được đăng ký.

Spec gauge sẽ được trang bị một bộ điều chỉnh đặc biệt với hai điểm tiếp xúc, được trượt trên tấm đế vuông góc với mặt gậy. Điều quan trọng là hai điểm tiếp xúc này phải cách đều tâm của mặt gậy. Các gậy driver, gậy fairway, và thậm chí nhiều gậy hybrid đều có độ cong từ gót đến mũi gậy (gọi là bulge), do đó, việc đo góc mặt gậy phải được thực hiện từ tâm của mặt gậy thay vì dịch chuyển về phía mũi hoặc gót gậy.

 

Khi nhìn kỹ vào chỉ báo trên thước đo, kim chỉ đang thể hiện góc mặt gậy đóng 1°, điều này khá phổ biến ở các gậy driver hiện đại.

Hầu hết các gậy driver, fairway, và hybrid trên thị trường hiện nay được sản xuất với một phạm vi góc mặt gậy rất hẹp, với ngoại lệ rất ít, thường chỉ lệch trong khoảng +/-2° so với góc vuông. Ngoài ra, phần lớn các loại gậy này không thể thay đổi góc mặt gậy. Do đó, golfer phải chấp nhận quỹ đạo bóng hiện tại của họ, hoặc có thể điều chỉnh vị trí mặt gậy khi vào bóng, vị trí bóng trong tư thế đứng, đường đi của cú đánh, v.v. để đạt được hướng đi bóng như mong muốn.

Khi thực hiện những điều chỉnh như thay đổi vị trí mặt gậy, tư thế đánh bóng, hay đường đi của cú đánh, người chơi sẽ khó có thể nhớ chính xác và lặp lại những gì đã làm trong cú đánh trước đó. Điều này khiến việc dự đoán chính xác hướng bóng ở những cú đánh sau trở nên khó khăn hơn. Đây chính là lý do cần có các góc mặt gậy khác nhau hoặc khả năng thay đổi góc mặt gậy thông qua bộ điều chỉnh cổ gậy. Nhớ rằng người chơi không nên phải điều chỉnh theo thiết bị của mình; mà thiết bị nên được điều chỉnh phù hợp với cú swing tự nhiên của họ.

Loft hiệu quả – Mối quan hệ giữa loft và góc mặt gậy

Có một hiện tượng gọi là loft hiệu quả (effective loft), đó là mối quan hệ giữa góc loft của gậy và góc mặt gậy. Với sự ra đời của các bộ điều chỉnh có thể thay đổi không chỉ cán gậy mà còn góc mặt gậy và góc lie, điều quan trọng là các thợ làm gậy phải hiểu mối quan hệ này.

Loft hiệu quả: Quan điểm kỹ thuật

Trước hết, chúng ta cần hiểu cách loft hiệu quả đã được giảng dạy trong nhiều sách về fitting gậy golf trước đây. Chúng ta đã giải thích rằng góc mặt gậy chỉ hướng của mặt gậy khi vào tư thế đánh trong thước đo spec gauge, nhưng nó cũng có thể được nói đến khi bóng tiếp xúc, được gọi là góc mặt tại va chạm (face attitude). Loft hiệu quả được định nghĩa tốt hơn là góc loft của gậy khi mặt gậy ở vị trí vuông góc (0 độ), cho dù đầu gậy thực tế có vuông góc hay không. Cách tốt nhất để hiểu loft hiệu quả là thông qua các ví dụ kết hợp giữa góc mặt gậy và loft.

Trong ví dụ đầu tiên, chúng ta có một cây driver với mặt gậy vuông. Loft hiệu quả của nó sẽ bằng với loft đo được. Tức là, nếu cây gậy có loft được đo là 12 độ trong thước đo spec gauge, thì loft hiệu quả cũng sẽ là 12 độ.

Tuy nhiên, nếu gậy có loft 12 độ nhưng góc mặt gậy mở 2 độ, loft hiệu quả của nó sẽ vào khoảng 10 độ. Nếu mặt gậy mở được nhắm trực tiếp vào mục tiêu, người chơi sẽ phải đóng, xoay hoặc chỉnh để đưa mặt gậy về vị trí vuông góc, và khi đó loft hiệu quả sẽ thấp hơn loft đo được.

Vậy cụ thể là bao nhiêu? Chúng ta nói rằng sẽ xấp xỉ bằng với số độ đã đóng mặt gậy để di chuyển mặt gậy về vị trí vuông góc 0 độ. Thực tế, con số này nhỏ hơn một chút so với 1 độ, nhưng để đơn giản hóa, chúng ta sẽ sử dụng tỷ lệ 1:1. Bạn cần quan sát kỹ, nhưng hãy chú ý rằng khi mặt trước gần mặt đất hơn và mặt sau cao hơn do việc xoay đầu gậy. Lúc này, gậy không còn ở vị trí đế bình thường nữa.

Tiếp theo với cùng ví dụ, chuyện gì sẽ xảy ra nếu đầu gậy bị đóng 2°? Mặt gậy sẽ chỉ về phía bên trái của mục tiêu (giả định gậy dành cho người thuận tay phải). Để gậy có góc loft 12° được đặt hướng về mục tiêu, mặt gậy phải được xoay mở ra để nó thực sự chỉ đúng vào mục tiêu. Khi điều này xảy ra, bạn sẽ thấy nhiều hơn mặt gậy và loft hiệu quả của gậy sẽ tăng lên. Thay vì chơi với góc loft đo được là 12°, gậy giờ đây sẽ có loft hiệu quả gần với 14° khi ở vị trí vuông góc, theo cùng tỷ lệ 1:1 mà chúng ta đã đề cập.

Một lần nữa, hãy lưu ý rằng cạnh trước của gậy giờ đã nâng lên khỏi mặt đất trong khi cạnh sau thấp hơn, bởi vì gậy không còn ở vị trí đế bình thường nữa. Không có ví dụ nào rõ ràng hơn khi nhìn vào một cây gậy wedge. Chúng ta không thường nói về góc mặt gậy trên gậy sắt hoặc gậy wedge, nhưng chúng ta giả định rằng chúng luôn vuông góc. Khi xoay mở mặt gậy wedge, góc loft thực tế sẽ lớn hơn so với khi mặt gậy ở vị trí vuông góc.

Trong bảng dưới đây, chúng ta có một cây driver hiện đại với hệ thống cổ gậy hoặc ống điều chỉnh có góc lệch 2°. Bạn sẽ thấy rõ hơn về điều này trong chương Fitting Driver, nhưng ít nhất điều này sẽ minh họa về loft hiệu quả và các vị trí có thể điều chỉnh mà bộ điều chỉnh này có thể lắp bên trong đầu gậy driver, với tổng cộng 8 vị trí khả thi.

Mặc dù góc loft của gậy là như nhau, nhưng loft hiệu quả thay đổi do sự khác biệt về góc mặt gậy và việc phải đóng hoặc mở mặt gậy để đưa gậy về vị trí vuông góc. Các nhà sản xuất thường cung cấp driver của họ với nhiều lựa chọn loft, mặc dù mỗi mức loft đã tạo ra nhiều loft hiệu quả khác nhau.

Nếu có ba lựa chọn loft khác nhau và có 8 vị trí điều chỉnh khả thi mà bộ điều chỉnh cổ gậy có thể đặt trong mỗi đầu gậy có loft khác nhau, thì tổng cộng sẽ có 24 kết hợp như trong ví dụ này.

Điều này cho phép golfer tùy chỉnh gậy để phù hợp với phong cách đánh và nhu cầu quỹ đạo của họ, bằng cách thay đổi góc mặt gậy và loft hiệu quả mà không cần thay đổi hoàn toàn gậy mới.

Khi bạn xét đến góc mặt gậy, loft hiệu quả sẽ thay đổi mặc dù loft thực tế của gậy là giống nhau. Trong ví dụ này, loft hiệu quả có phạm vi 6.5°, mặc dù chỉ có sự chênh lệch 2.5° giữa các loft thấp nhất và cao nhất có sẵn. Điều này minh họa rõ hơn về mối quan hệ giữa loft và góc mặt gậy.

Loft hiệu quả: Quan điểm thực tế

Định nghĩa lâm sàng cho rằng một cây driver với loft 9° và góc mặt gậy đóng 3° sẽ có loft hiệu quả là 12°, tương đương với một cây driver có loft 13° và mặt gậy mở 1°. Điều này có thể khiến chúng ta nghĩ rằng quỹ đạo bóng sẽ giống nhau, vì cả hai đều có loft hiệu quả như nhau. Tuy nhiên, trong thực tế, một người chơi khó có thể đánh hai cú liên tiếp với gậy có các đặc điểm như vậy mà tạo ra cùng một quỹ đạo bóng.

Loft hiệu quả giả định rằng mặt gậy vuông góc, nhưng không xét đến những gì xảy ra tại thời điểm va chạm!

Loft và góc mặt gậy tại thời điểm chuẩn bị không giống như tại thời điểm va chạm. Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như góc tiếp bóng, đường đi cú đánh, xoay cổ tay, cùng với việc uốn và xoắn của cán gậy khi đến va chạm. Vì vậy, điều quan trọng là phải hiểu khái niệm về loft hiệu quả, nhưng không phải lúc nào cũng ở vị trí vuông góc. Chúng ta nên quan tâm nhiều hơn đến loft hiệu quả tại va chạm (còn gọi là góc mặt gậy tại va chạm).

Ví dụ, một golfer có kinh nghiệm đánh bóng với cả hai loại gậy đã đề cập ở trên. Khi bóng được đặt ở cùng vị trí trong tư thế đánh, cùng chiều cao tee, gậy driver 9°/góc mặt đóng 3° sẽ tạo ra cú đánh thấp hơn và lệch trái so với driver 13°/góc mặt mở 1°. Người chơi sẽ phải điều chỉnh để mặt gậy của cả hai gậy vuông góc tại va chạm nhằm tạo ra loft hiệu quả giống nhau.

Hiểu rằng bạn điều chỉnh góc mặt gậy để kiểm soát hướng bóng. Một hệ quả của việc này là sẽ thay đổi độ cao của bóng. Các yếu tố khác, như adapter điều chỉnh cán gậy, sẽ giữ nguyên, chỉ thay đổi góc mặt gậy và góc lie.

Thể tích đầu gậy

Thể tích đơn giản là chỉ số xác định kích thước của đầu gậy (thường là driver, fairway, hoặc hybrid) được đo bằng cách dịch chuyển chất lỏng. Có hai cách để đo thể tích đầu gậy. Phương pháp đơn giản là sử dụng một cốc đong nước có miệng đủ rộng để nhúng toàn bộ đầu gậy và đổ nước vào đến một mức xác định, như 1000cc hoặc 1500cc, để dễ tính toán lượng nước dời chỗ.

Đầu tiên, nhúng đầu gậy vào nước đến đáy cổ gậy (nếu có cổ gậy) vì theo quy định của USGA, cổ gậy không được tính là một phần của thể tích đầu gậy. Nước sẽ dâng lên bên trong cốc khi đầu gậy chiếm chỗ. Hãy ghi lại thể tích nước mới trong cốc và trừ đi lượng nước ban đầu. Ví dụ, nếu ban đầu có 1500cc nước trong cốc, và sau khi nhúng gậy vào, thể tích tăng lên 1950cc, thì thể tích đầu gậy là 450cc.

Vấn đề với phương pháp này là hầu hết các cốc đong không có đủ vạch chia để đảm bảo độ chính xác tuyệt đối, vì mỗi vạch chia có thể tương ứng với 50cc. Theo quy định của Luật Golf, thể tích tối đa của gậy golf là 460cc (+10cc dung sai) hoặc 28.06 inch khối, do đó có thể có một số sai lệch trong việc xác định thể tích chính xác. Điều này dẫn đến phương pháp tiếp theo, chỉ khác ở việc sử dụng cân đo trọng lượng.

Sử dụng nước để đo thể tích là một phương pháp đơn giản vì 1 cm³ nước tương đương với 1 gram. Đặt cốc nước lên cân điện tử chính xác và làm theo quy trình như trước, bằng cách nhúng đầu gậy vào nước. Thay vì nhìn vào sự dời chỗ của nước qua các vạch trên cốc, ta sẽ nhìn vào sự thay đổi về khối lượng trên cân. Nhiều loại cân điện tử có nút tare để đưa trọng lượng về 0. Chỉ cần nhúng đầu gậy vào, giữ cố định, sau đó đọc trọng lượng mới trên cân. Nếu trọng lượng là 453g, thể tích của đầu gậy sẽ là 453 cm³.

Lịch sử về Thể tích Đầu gậy Golf

Một trong những thành tựu đáng chú ý trong thiết kế gậy golf là sự tiến hóa về kích thước hay thể tích của đầu gậy kim loại trong thời gian ngắn mà chúng đã tồn tại. Nhiều golfer mới có thể nghĩ rằng gậy kim loại đã tồn tại lâu đời, và điều đó đúng một phần. Bằng sáng chế đầu tiên về gậy gỗ kim loại được cấp vào năm 1891 (Currie Metalwood), và đã có một số nỗ lực ban đầu để làm đầu gậy từ kim loại, như nhôm, nhưng không thực sự thành công. Việc sử dụng hạn chế gậy kim loại chủ yếu là ở các sân tập nhờ tính bền của chúng.

Vào năm 1976, John Riley của Công ty Golf Pinseeker đã thiết kế gậy gỗ kim loại bằng thép không gỉ đầu tiên gọi là Bombshell, mặc dù nó trông giống một cây hybrid hiện đại hơn là gậy gỗ kim loại. Gậy này không tồn tại lâu do hình dáng giống ngư lôi, nhưng đã mở đường cho các nhà sản xuất khác sản xuất đầu gậy bằng kim loại.

Gary Adams, được coi là “cha đẻ của gậy gỗ kim loại”, cùng với John Zebelean, một nhà vật lý hạt nhân, đã thiết kế cây Pittsburgh Persimmon vào năm 1979, và thiết kế này đã thay đổi ngành công nghiệp gậy golf mãi mãi. Trong thập kỷ tiếp theo, các gậy kim loại bắt đầu được ưa chuộng hơn nhờ việc dễ đánh hơn nhờ trọng lượng phân bố tốt hơn, dễ sản xuất hơn và bền hơn so với gậy gỗ.

Đến cuối thập kỷ 1980, các kỹ sư từ ngành hàng không vũ trụ ở California đã chuyển sang làm việc cho các công ty sản xuất gậy golf, điều này giúp phát triển mạnh mẽ gậy kim loại. Đến năm 1988, doanh số bán gậy gỗ kim loại đã vượt qua gậy gỗ truyền thống.

Thể tích đầu gậy kim loại ban đầu nhỏ hơn (150 cm³) so với gậy gỗ (195 cm³) vào thời điểm đó. Đến năm 1991, các gậy gỗ kim loại cỡ trung ra đời với kích thước tương đương gậy gỗ truyền thống (185-190 cm³). Vào năm 1990, Mizuno đã tạo ra cây gậy driver titanium đầu tiên gọi là Ti-110, đánh dấu bước ngoặt lớn trong việc sử dụng vật liệu nhẹ và bền hơn.

Năm 2003, USGA đã đưa ra giới hạn về thể tích đầu gậy driver là 460 cm³, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2004. Thể tích của gậy driver hiện đại đã tăng gấp ba lần kể từ năm 1980, và chiều cao từ đế đến đỉnh của gậy đã tăng trung bình khoảng 1 inch, tương đương với sự thay đổi chiều cao của tee.

Thể tích: Quy tắc và Thiết kế

Với giới hạn thể tích 460 cm³ do USGA và R&A đặt ra, các nhà sản xuất hiện nay tập trung vào cách sử dụng tối ưu thể tích này để tối đa hóa hiệu suất. Luật Golf cũng đưa ra một số quy định khác về kích thước của gậy driver như:

1. Khoảng cách từ gót đến mũi đầu gậy lớn hơn khoảng cách từ mặt gậy đến phía sau đầu gậy.
2. Khoảng cách từ gót đến mũi đầu gậy không lớn hơn 5 inch (127 mm).
3. Khoảng cách từ đế gậy đến đỉnh gậy không lớn hơn 2.8 inch (71.12 mm).

Sự tiến hóa trong thiết kế và vật liệu đã giúp cải thiện đáng kể khả năng đánh bóng chính xác và tăng cường hiệu suất cho golfer, đồng thời tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về thể tích và kích thước của gậy golf.

Cách dễ hình dung điều này là tưởng tượng kích thước tối đa của một cây gậy golf như một khối đặc có kích thước 5 inch (12,7 cm) dài, 5 inch (12,7 cm) rộng và 2,8 inch (7,112 cm) cao. Nếu chúng ta đặt khối đặc này vào một cốc đong nước, nó sẽ làm dời chỗ 70 inch khối hoặc 1147 cm³, tức là gấp 2,5 lần thể tích của một cây driver có kích thước tối đa theo quy định!

Điều này cho thấy sự khác biệt lớn giữa thể tích tối đa của một khối so với thể tích giới hạn của driver trong thực tế.

Nếu bạn quan sát kỹ một đầu gậy golf, bạn sẽ nhận thấy tất cả các góc, đường cong và các góc bo tròn. Những yếu tố này thực tế làm giảm thể tích của gậy, như đã minh họa ở trên. Để làm cho bất kỳ cây driver nào tuân thủ giới hạn 460cc, rất nhiều vật liệu phải được loại bỏ để đạt đúng thể tích.

Trong khi kích thước tối đa 2.8 inch từ mặt đất đến đỉnh gậy và kích thước 5.00 inch về chiều rộng (từ trước ra sau) khá dễ hiểu, thì một kích thước khác không phải lúc nào cũng rõ ràng. USGA có một bài kiểm tra cụ thể để đo xem đầu gậy có nằm trong giới hạn 5 inch từ gót đến mũi hay không.

Sơ đồ dưới đây cho thấy cách USGA đo kích thước từ gót đến mũi gậy bằng cách đặt cổ gậy ở góc 60°, bất kể đầu gậy có được thiết kế ở góc lie đó hay không.

Sau đó, một điểm đo cách mặt đất 0.875 inch tại điểm xa nhất của gót gậy là một điểm tham chiếu, và điểm còn lại là tại điểm xa nhất trên mũi gậy. Nếu khoảng cách đo được là 5.00 inch hoặc nhỏ hơn, thì gậy tuân thủ quy định, với điều kiện khoảng cách này phải lớn hơn chiều rộng từ trước ra sau.

C.O.R / C.T: Quy định về hiệu ứng đàn hồi

Một ưu điểm khác của titanium (hoặc các vật liệu đặc biệt khác) là cho phép mặt gậy mỏng hơn, tạo ra hiệu ứng gọi là “rebound” hay “trampoline” (hiệu ứng đàn hồi). Khi mặt gậy uốn cong nhiều hơn khi va chạm, bóng golf bị nén ít hơn, dẫn đến mất năng lượng ít hơn và tốc độ bóng tăng lên khi rời khỏi mặt gậy, từ đó gia tăng khoảng cách. Mặc dù chương này tập trung vào gậy gỗ, nguyên tắc tương tự cũng áp dụng cho bất kỳ đầu gậy nào trong túi gậy.

C.O.R. (viết tắt của coefficient of restitution – hệ số đàn hồi) là tỷ lệ giữa tốc độ tương đối sau khi va chạm của hai vật thể so với tốc độ tương đối trước va chạm. Năm 1998, C.O.R. trở thành một phần quan trọng trong từ vựng của golfer và được sử dụng rộng rãi kể từ đó. Hệ số đàn hồi là một con số giữa 0 (va chạm không đàn hồi hoàn toàn) và 1 (va chạm đàn hồi). Ví dụ, tưởng tượng một quả bóng golf bị bắn vào một tấm thép cứng với tốc độ 100 dặm/giờ. Nếu bóng bật lại với tốc độ 80 dặm/giờ, thì C.O.R. là 80/100, hay 0.800.

Một trong những tổ chức quản lý golf, Hiệp hội Golf Hoa Kỳ (USGA), đã đặt ra tiêu chuẩn về mức độ đàn hồi của mặt gậy để tuân thủ Luật Golf. Năm 1998, USGA đã giới hạn C.O.R. ở mức 0.822 với dung sai thử nghiệm là 0.008, dẫn đến giới hạn thực tế là 0.830. R&A (Royal and Ancient) áp dụng một bộ quy tắc khác và không thực hiện giới hạn 0.830 cho đến năm 2003 đối với các golfer có kỹ năng cao và sau đó áp dụng cho mọi golfer từ ngày 1 tháng 1 năm 2008.

Năm 2005, USGA áp dụng một quy trình thử nghiệm mới và linh động hơn để đo hiệu ứng đàn hồi, được sử dụng đến ngày nay. Sử dụng thiết bị thử nghiệm con lắc, mặt gậy được đánh và thời gian đặc trưng (C.T.) về thời gian mà đầu con lắc tiếp xúc với mặt gậy được ghi lại. Bất kỳ cây driver nào có giá trị C.T. lớn hơn 239 μs (micro giây) cộng với dung sai (18 μs) được coi là không tuân thủ (giới hạn tối đa là 257 μs). Để so sánh, 257 μs tương ứng với C.O.R. 0.830 và 239 μs tương ứng với C.O.R. 0.822.

Điều này đảm bảo rằng các cây gậy golf vẫn tuân thủ quy định về độ đàn hồi của mặt gậy, đồng thời duy trì tính công bằng trong thi đấu golf.

Face Progression & Onset

Trong chương trước, chúng ta đã thảo luận về offset cùng với hai thuật ngữ khác là face progression và onset. Các nguyên tắc của chúng vẫn giống nhau, nhưng hãy cùng xem xét qua hình ảnh của một đối tượng có hình dạng gậy gỗ.

• Face progression đơn giản là khoảng cách từ trục trung tâm của cán gậy (#1) đến cạnh trước của mặt gậy (#2). Sự khác biệt giữa hai đường này, hoặc khu vực màu xám bên trái, chính là face progression.
• Onset, hay đối lập với offset, khá giống với face progression vì cạnh trước của mặt gậy (#2) vẫn được sử dụng làm điểm tham chiếu, nhưng thay vì trục trung tâm của cán gậy làm điểm tham chiếu thứ hai, thì cạnh trước của cổ gậy (#3) được sử dụng. Khu vực màu xám bên phải thể hiện lượng onset trong ví dụ của chúng ta.

 

Sự khác biệt giữa face progression và onset nằm ở điểm tham chiếu thứ hai. Face progression dùng trục trung tâm của cán gậy, còn onset dùng cạnh trước của cổ gậy làm điểm đo.

Có những trường hợp mà gậy golf không có cổ gậy (hosel) (như một số mẫu driver Callaway kiểu cũ) hoặc có cổ gậy thuôn hoặc không đối xứng như các gậy gỗ “wooden” trong quá khứ. Vì vậy, việc sử dụng một phần của cổ gậy làm điểm tham chiếu để đo offset hoặc onset như đối với gậy sắt có thể gây khó hiểu, thậm chí không khả thi. Đây là lý do tại sao face progression (tiến mặt gậy) vẫn là điểm tham chiếu chính xác hơn.

Có những gậy gỗ có offset, nhưng chúng có thể không thực sự là offset theo kỹ thuật. Thuật ngữ phù hợp hơn sẽ là semi-offset (bán offset) hoặc reduced onset (giảm onset). Như bạn có thể thấy từ sơ đồ nhìn từ gót gậy, cạnh trước của mặt gậy vẫn nằm phía trước cạnh trước của cổ gậy.

Điều này có nghĩa là, mặc dù có một số đặc điểm của offset, những gậy này vẫn duy trì một chút onset, nhưng ở mức giảm bớt. Do đó, việc sử dụng face progression làm điểm tham chiếu chính xác hơn cho việc đo lường và đánh giá các thuộc tính của gậy.

Trung tâm trọng lực của đầu gậy gỗ

Việc tìm trung tâm trọng lực (CG) trên đầu gậy có hình dạng gậy gỗ là quá trình cân bằng (đôi khi rất kiên nhẫn) trên một vật nhỏ hoặc sử dụng các thiết bị đánh dấu CG có sẵn trên thị trường. Không giống như những gì chúng ta đã thấy ở chương trước đối với gậy sắt và gậy wedge, bề mặt của gậy gỗ đều cong, điều này làm cho việc xác định vị trí chính xác của CG trở nên phức tạp hơn.

Do đó, tôi thích dựa vào các chương trình CAD (thiết kế có sự trợ giúp của máy tính) để biết chính xác vị trí CG. Chương trình CAD cho phép chúng ta thấy CG từ nhiều góc nhìn khác nhau, giúp xác định vị trí CG chính xác hơn so với việc thử nghiệm thủ công.

Dưới đây là ví dụ về cách CG có thể xuất hiện qua ba góc nhìn khác nhau:

1. Góc nhìn từ phía trên: Giúp xác định vị trí CG theo chiều ngang từ mặt đến sau đầu gậy.
2. Góc nhìn từ phía bên: Cho thấy vị trí CG theo chiều cao, từ đế gậy đến đỉnh gậy.
3. Góc nhìn từ phía trước: Xác định CG theo góc đánh, giúp hiểu cách trọng lượng của đầu gậy tác động đến quỹ đạo bóng.

Sử dụng CAD giúp đảm bảo độ chính xác trong thiết kế gậy golf, đặc biệt khi các bề mặt cong khiến việc xác định trọng tâm thủ công trở nên khó khăn.

Có một số điểm chung mà chúng ta có thể khái quát về vị trí trung tâm trọng lực (CG) của một cây driver và có lẽ là cả gậy #3 fairway wood. Nhìn từ mặt trước và gót gậy, ta có thể thấy CG thường nằm ở khoảng giữa chiều cao của phần đỉnh gậy (crown), mặc dù nó có thể hơi cao hơn một chút. Đỉnh gậy có chiều rộng lớn hơn phần đế gậy (sole), cộng với trọng lượng bổ sung của cổ gậy (hosel). Đây là lý do tại sao các nhà sản xuất tập trung rất nhiều vào việc giảm trọng lượng của đỉnh gậy, bằng cách làm mỏng đỉnh gậy hoặc sử dụng các tấm chèn carbon fiber để gắn vào đỉnh gậy. Tuy nhiên, có giới hạn về việc làm đỉnh gậy mỏng đến mức nào mà vẫn đảm bảo độ bền và tạo ra âm thanh va chạm dễ chịu cho các golfer, thay vì âm thanh chói tai.

Đối với các gậy fairway khác và hybrid, khi độ loft tăng lên, phần đế gậy (soleplates) được đúc nặng hơn, và trọng lượng bắt đầu dịch chuyển xuống thấp hơn.

Nhìn từ góc gót gậy và đế gậy, ta thấy CG không nằm giữa từ trước ra sau. Điều này do trọng lượng của cổ gậy và phần phía trước của gậy cao hơn phần phía sau. Hơn nữa, mặt gậy dày hơn (khoảng 3mm) để chịu được lực tác động khi đánh bóng, điều này càng làm trọng lượng dịch chuyển về phía trước. Ngược lại, đỉnh gậy của driver có thể chỉ dày khoảng 0.9mm (có thể mỏng hơn ở một số khu vực), và đế cùng phần viền gậy (skirt) dày khoảng 1.2mm, do các khu vực này không được thiết kế để chịu va chạm trực tiếp với bóng.

Trung bình, CG phía sau sẽ nằm khoảng 35% chiều rộng của driver tính từ cạnh trước. Điều này quan trọng vì có rất nhiều loại driver 460cc với các hình dạng và kích thước khác nhau. Một số mẫu có mặt gậy sâu và không quá rộng từ mặt gậy đến phía sau, trong khi những mẫu khác có đầu gậy hình đạn, nông hơn và rộng hơn hoặc kết hợp cả hai. Trung tâm trọng lực sẽ theo hình học của đầu gậy, nghĩa là một cây driver có mặt sâu sẽ có CG cao hơn so với một cây driver có mặt nông.

Việc xác định vị trí CG rất quan trọng trong việc thiết kế gậy, vì nó ảnh hưởng đến quỹ đạo và độ ổn định của cú đánh. Gậy có CG thấp sẽ giúp tạo ra quỹ đạo bóng cao hơn và dễ kiểm soát hơn, trong khi CG cao sẽ giúp tạo ra quỹ đạo thấp hơn nhưng có thể khó kiểm soát hơn.

Ngoài vị trí trung tâm trọng lực (CG) có thể nằm giữa mặt trước và sau của đầu gậy, CG còn có thể nằm giữa mặt mũi gậy và gót gậy. Chúng ta sẽ thảo luận điều này sau khi đề cập đến clubhead bias (xu hướng đầu gậy). Trước tiên, cần đề cập đến một số khái niệm khác.

Moment of Inertia (MOI)

Một trong những thuật ngữ phổ biến trong golf là Moment of Inertia (viết tắt là MOI), hay còn gọi là mô-men quán tính. Đây có thể là một chủ đề khá khó hiểu, đặc biệt khi liên quan đến một hình dạng phức tạp như đầu gậy golf. Hãy phân tích MOI một cách dễ hiểu hơn.

Moment of Inertia là thước đo khả năng của đầu gậy trong việc chống lại sự xoắn quanh một trục nhất định. Giá trị MOI càng cao thì đầu gậy càng dễ tha thứ (forgiving), tức là gậy sẽ có khả năng giảm xoắn và sai số khi đánh bóng lệch tâm. Khi bóng golf không được đánh đúng vào trung tâm trọng lực của gậy, đầu gậy sẽ bị xoắn, làm tiêu hao năng lượng đáng lẽ có thể truyền vào bóng. Gậy có MOI cao hơn sẽ chống lại sự xoắn nhiều hơn so với gậy có MOI thấp.

Từ những năm 1980, gậy driver chuyển từ việc làm bằng gỗ đặc (gỗ persimmon hoặc gỗ phong ghép) sang gậy kim loại. Mặc dù kích thước của những đầu gậy kim loại này tương đương hoặc nhỏ hơn một chút so với các gậy gỗ, nhưng MOI của gậy kim loại đã tăng khoảng 25% so với gậy gỗ nhờ việc sử dụng vỏ rỗng với lớp bọt nhẹ bên trong để giảm tiếng ồn. Tất cả trọng lượng trong lõi của đầu gậy được phân bố lại ra xung quanh, dẫn đến thuật ngữ perimeter weighting (trọng lượng ngoại vi). Kể từ khi các gậy driver kim loại kích thước nhỏ xuất hiện vào đầu những năm 1980, MOI đã tăng gần gấp ba lần trong các gậy driver hiện đại.

Để kiềm chế công nghệ và không làm giảm kỹ năng của golfer, USGA đã đặt giới hạn về mô-men quán tính của gậy golf và gán giá trị cho nó (5900 g-cm² hoặc 32.259 oz-in²). Để đo giá trị này, các thiết bị chính xác có sẵn để đo MOI của đầu gậy, thường được thực hiện tại 6 hoặc 9 tọa độ khác nhau. MOI có thể được đo theo nhiều mặt phẳng khác nhau. Để minh họa, chúng ta sẽ sử dụng ví dụ về một khối hộp chữ nhật (cuboid) vì hình dạng này gần giống với các giới hạn của đầu gậy golf.

MOI của gậy golf, khi được đo trên các trục khác nhau, sẽ giúp xác định khả năng của gậy trong việc chống lại xoắn và giúp người chơi cải thiện độ chính xác và quỹ đạo của cú đánh.

Nếu mặt của đầu gậy golf được biểu diễn bởi mặt phẳng XY, ta có thể thấy cách đối tượng có thể xoay quanh trung tâm trọng lực trên trục Y (hoặc mặt phẳng XY). Trong trường hợp này, mô-men quán tính của khối hộp chữ nhật có thể được đo bằng các công thức sau:

Mô-men quán tính của khối hộp (Cuboid)

• Ix = (1/12) x (Mass) x (Y² + Z²)
• Iy = (1/12) x (Mass) x (X² + Z²)
• Iz = (1/12) x (Mass) x (X² + Y²)

Dựa trên thảo luận về thể tích, kích thước tối đa của đầu gậy (chủ yếu là driver) có thể là 5 inch (12.7 cm) x 5 inch (12.7 cm) ở đáy. Nếu muốn đạt được thể tích 460cc (28.05 inch³), thì chiều cao tối đa chỉ có thể là 1.12 inch (2.85 cm). Vì hầu hết các driver nặng khoảng 200g, chúng ta có thể thay biến này vào phương trình, và mô-men quán tính quanh trục Y sẽ là 5376 g-cm², gần đạt giới hạn của USGA.

Trọng lượng của đầu gậy có ảnh hưởng lớn đến mô-men quán tính (MOI). Đầu gậy nặng hơn với cùng kích thước sẽ có MOI cao hơn. Vậy tại sao không chỉ đơn giản là tăng thêm trọng lượng? Để đạt giới hạn 5900 g-cm², bạn chỉ cần tăng trọng lượng lên khoảng 219g với các kích thước trên. Tuy nhiên, vấn đề là trọng lượng này tương đương với gậy #5 wood, và chiều dài của gậy sẽ phải tương xứng, trừ khi người chơi muốn sử dụng một gậy driver có đầu rất nặng với chiều dài tiêu chuẩn hiện tại.

Hình dạng trong ví dụ này được sử dụng vì tính đơn giản và dễ dàng đo lường MOI. Tuy nhiên, đầu gậy golf trong thực tế có hình dạng tròn và không đối xứng hơn nhiều, nên không thể áp dụng chính xác các công thức này. Dù vậy, USGA có quy định về hình dạng đơn giản (“Plain in Shape”), và đó là lý do tại sao hầu hết các gậy driver (bất kể nhà sản xuất) đều có hình dạng tương tự nhau, chỉ khác nhau về tỷ lệ chiều cao, chiều dài, và chiều rộng.

Để tăng MOI, các nhà sản xuất cần tối ưu hóa hình dạng của đầu gậy. Ví dụ, các đầu gậy có hình dạng vuông, từng được Nike phổ biến vào khoảng năm 2007, là một hướng để tăng MOI. Hình dạng vuông giúp phân bố trọng lượng tốt hơn, tăng khả năng chống xoắn và cải thiện độ ổn định của cú đánh.

Bạn có thể hình dung một cây driver có mặt vuông được chồng lên trên một cây gậy có kiểu dáng truyền thống hơn. Hãy tưởng tượng nó giống như một chiếc hamburger của Wendy’s, nơi các góc không bị cắt. Khu vực màu xám đại diện cho việc có thêm vật liệu về phía các góc của hộp có kích thước 5 inch x 5 inch, giúp di chuyển trọng lượng xa hơn khỏi trung tâm trọng lực (CG) của đầu gậy. Điều này giúp tăng mô-men quán tính (MOI) và làm cho gậy trở nên ổn định hơn khi đánh bóng lệch tâm.

Việc thêm vật liệu vào các góc giúp phân bố trọng lượng rộng hơn trên đầu gậy, làm cho nó chống lại sự xoắn nhiều hơn khi bóng không được đánh đúng trung tâm. Điều này giúp golfer giảm thiểu sự mất kiểm soát và đạt được quỹ đạo bóng ổn định hơn, đặc biệt khi cú đánh không hoàn hảo. Đây là một chiến lược thiết kế nhằm tối ưu hóa tính ổn định và độ tha thứ của gậy driver, vốn là một yếu tố quan trọng trong việc cải thiện hiệu suất đánh golf.

Một phương pháp khác để tăng mô-men quán tính (MOI) của đầu gậy là giảm trọng lượng càng nhiều càng tốt bằng cách làm cho các bức tường của đầu gậy mỏng nhất có thể mà không gặp rủi ro bị vỡ trong điều kiện sử dụng bình thường. Các gậy driver titanium 460cc hiện đại đã có các bức tường mỏng như giấy ở các khu vực không phải chịu áp lực của đầu gậy; do đó, một vật liệu nhẹ hơn titanium có thể được tích hợp vào đầu gậy. Ví dụ phổ biến nhất là sử dụng carbon graphite, thường được đặt ở phần đỉnh của gậy. Việc tiết kiệm trọng lượng này được gọi là trọng lượng tùy ý (discretionary weight), cho phép nhà thiết kế di chuyển thêm vật liệu vào các vị trí chiến lược trong đầu gậy, thường là thấp hơn và phía sau trong các đầu gậy hiện đại, và quan trọng nhất là xa khỏi trung tâm trọng lực (CG).

Một nỗ lực khác để tăng footprint (diện tích bề mặt đầu gậy khi đánh bóng) mà vẫn giới hạn thể tích hiệu quả của đầu gậy là thay đổi hình dạng đỉnh gậy. Thay vì hình dạng lồi truyền thống, một số nhà sản xuất như Cleveland Golf đã tạo ra hình dạng lõm hoặc lật ngược. Trong tất cả các trường hợp này (hình dạng vuông và các cấu hình hình học khác, đỉnh gậy bằng carbon và đỉnh gậy lật ngược), có một nhược điểm là âm thanh cao khi va chạm mà nhiều golfer không ưa thích.

Cần nhận ra rằng có một bước nhảy vọt đáng kể về khả năng “tha thứ” của các gậy driver khi chuyển từ gậy thép không gỉ 150cc sang các mẫu driver titanium 460cc hiện đại. Trước đây, vào thời gậy gỗ persimmon, người ta nhận thấy rằng khoảng cách trung bình bị mất khi đánh bóng lệch tâm 1 inch về mỗi phía của trung tâm dẫn đến mất 14% khoảng cách. Tôi nhớ có một bài kiểm tra của Golf Digest vào năm 1998 cho thấy gậy driver titanium thời đó chỉ mất 9% khoảng cách khi cú đánh lệch tâm 1 inch. Ngày nay, các gậy driver hiện đại chỉ mất khoảng 5% khoảng cách so với cú đánh chính giữa trên cùng cú đánh lệch tâm 1 inch đó.

Sự tiến bộ này trong công nghệ gậy golf đã giúp người chơi đạt được quỹ đạo bóng ổn định hơn và giảm thiểu mất mát khoảng cách, ngay cả khi cú đánh không hoàn hảo.

Điều tương tự cũng áp dụng cho gậy fairway và gậy hybrid, và đây là lý do bạn thấy các đầu gậy có chiều rộng lớn hơn nhiều so với các mẫu cách đây một thập kỷ. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng khi thay đổi một kích thước, chẳng hạn như chiều rộng đầu gậy, có thể sẽ ảnh hưởng đến các yếu tố khác như chiều cao mặt gậy, diện tích mặt gậy, hoặc mô-men quán tính (MOI) trên một mặt phẳng khác. Dù vậy, các nhà sản xuất vẫn đang nỗ lực loại bỏ càng nhiều trọng lượng không cần thiết càng tốt và phân bố lại trọng lượng đó vào những nơi có thể tối ưu hóa hiệu suất, nhằm giúp các cú đánh lệch tâm của bạn vẫn dễ kiểm soát hơn.

Tuy nhiên, đừng thất vọng nếu các driver hiện nay chỉ có MOI ở mức 4500 g-cm² so với giới hạn tối đa cho phép là 5900 g-cm². Người tiêu dùng vẫn đang nhận được các đầu gậy rất “tha thứ” (forgiving), nghĩa là những cú đánh không hoàn hảo vẫn sẽ có quỹ đạo tốt và giảm thiểu mất mát về khoảng cách. Điều này giúp người chơi có trải nghiệm tốt hơn và hiệu suất đánh bóng được cải thiện, ngay cả khi không phải lúc nào cũng đạt cú đánh hoàn hảo.

Gravity Angle

Khái niệm về góc trọng lực đã được giới thiệu ở chương trước, và tầm quan trọng của nó ảnh hưởng trực tiếp đến góc mặt gậy khi va chạm và hướng bóng sẽ đi. Góc trọng lực càng nhỏ thì việc đóng mặt gậy khi va chạm càng khó, điều này ảnh hưởng đến hình dạng của các gậy gỗ hiện nay.

Nhìn vào sơ đồ ở bên phải, bạn sẽ thấy hai gậy driver 460cc. Cây gậy bên trái có phần skirt (viền) cao hơn và chiều rộng nhỏ hơn so với đầu gậy bên phải. Như đã nói, trung tâm trọng lực (CG) sẽ tuân theo hình học của đầu gậy. Không chỉ CG thấp hơn mà nó còn nằm xa hơn về phía sau so với trục trung tâm của cán gậy.

Nếu hai cây gậy này được gắn cán và đặt trên bàn với phần đầu gậy nhô ra, cho phép đầu gậy xoay tự nhiên, thì đầu gậy có bề rộng lớn hơn sẽ thể hiện góc trọng lực lớn hơn. Điều này xảy ra vì đầu gậy muốn tự căn chỉnh với CG nằm phía sau nhiều hơn.

Tầm quan trọng của Gravity Angle

• Góc trọng lực lớn hơn làm cho việc đóng mặt gậy dễ dàng hơn khi va chạm, giúp điều chỉnh hướng bóng tốt hơn và giảm khả năng slice hoặc fade (lệch phải đối với người chơi tay phải).
• Khi CG nằm xa về phía sau hơn, nó giúp tăng khả năng “tha thứ” cho cú đánh không chính xác, giúp cú đánh lệch tâm trở nên dễ kiểm soát hơn.
• Đầu gậy với góc trọng lực lớn cũng thường giúp tạo ra quỹ đạo bóng cao hơn, nhờ vào vị trí CG thấp hơn và xa hơn từ trục trung tâm.

Do đó, khi các nhà sản xuất thiết kế các đầu gậy có hình dạng khác nhau, góc trọng lực đóng vai trò quan trọng trong việc xác định đặc tính đánh bóng và độ ổn định của gậy.

Offset drivers, fairways, and hybrids có xu hướng đặt trung tâm trọng lực (CG) xa hơn về phía sau so với trục trung tâm của cán gậy, tạo ra góc trọng lực lớn nhất. Các gậy hybrid có độ loft cao hơn và gậy fairway với face progression nhiều hơn sẽ có góc trọng lực nhỏ hơn, và trong một số trường hợp không có góc trọng lực nào. May mắn thay, các loại gậy này thường ngắn hơn và dễ điều chỉnh mặt gậy vuông góc khi va chạm hơn.

Bulge và Roll

Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao mặt gậy của driver, gậy fairway, và thậm chí một số gậy hybrid không phẳng như gậy sắt chưa? Nếu bạn chưa nhận thấy, hãy nhìn nhanh qua. Mặt gậy có một độ cong nhất định, và đó là một đặc điểm thiết kế có lợi. Tại sao? Trước khi đi vào chi tiết, hãy cùng nhìn lại cấu tạo của gậy và các định nghĩa nhanh về bulge và roll.

Bulge ngang (Horizontal Bulge)

Thông thường, có hai bán kính trên mặt gậy. Bán kính đầu tiên là bulge ngang, đó là độ cong theo mặt phẳng ngang, trải dài từ gót gậy đến mũi gậy.

Roll dọc (Vertical Roll)

Bán kính thứ hai là roll dọc, đó là độ cong theo mặt phẳng dọc, từ đế gậy lên đến đường tiếp nối giữa mặt gậy và đỉnh gậy (crown).

Lợi ích của Bulge và Roll

• Bulge ngang giúp điều chỉnh quỹ đạo bóng khi bóng bị đánh lệch tâm sang bên mũi hoặc gót gậy, giúp bóng đi thẳng hơn về phía mục tiêu.
• Roll dọc điều chỉnh quỹ đạo theo chiều cao, đặc biệt khi đánh bóng lệch cao hoặc thấp trên mặt gậy, giúp duy trì độ ổn định và khoảng cách của cú đánh.

Cả bulge và roll đều là những yếu tố thiết kế quan trọng giúp cải thiện sự ổn định của cú đánh và giảm thiểu sai lệch khi bóng không được đánh vào trung tâm mặt gậy.

Đơn vị đo lường bulge và roll được biểu thị bằng inch của bán kính. Một thông số phổ biến cho các gậy driver và fairway là thiết kế với bulge 10 inch và roll 10 inch. Để giải thích rõ hơn, hãy tưởng tượng một hình tròn có đường kính 20 inch (bán kính 10 inch). Đường cong của hình tròn đó sẽ có độ cong tương tự cho toàn bộ chiều dài của mặt gậy, từ gót đến mũi gậy hoặc từ đế đến đỉnh gậy.

Một con số lớn hơn, chẳng hạn như bán kính 12 inch, sẽ có mặt gậy phẳng hơn vì hình tròn lớn hơn và do đó độ cong không sắc nét bằng. Điều này có thể ngược lại so với những gì bạn nghĩ, nhưng bán kính càng nhỏ, độ cong càng lớn.

Nói cách khác, một bán kính 10 inch sẽ tạo ra độ cong rõ ràng hơn so với một bán kính 12 inch, vì vòng tròn nhỏ hơn sẽ có độ uốn cong mạnh hơn. Việc điều chỉnh độ cong này đóng vai trò quan trọng trong thiết kế gậy golf, giúp giảm thiểu sai lệch khi đánh bóng lệch tâm, đồng thời đảm bảo độ ổn định của cú đánh.

A Brief History of Face Curvature

Trong suốt hơn 500 năm lịch sử của môn golf, đã có vô số thí nghiệm được tiến hành nhằm tạo ra cây gậy golf hoàn hảo. Khi nhìn vào các sách lịch sử golf, bạn sẽ thấy rất nhiều gậy thời kỳ đầu có mặt lõm hoặc mặt “hook” (mặt cong vào). Đúng vậy, điều này hoàn toàn trái ngược với những gì bạn thấy ở gậy hiện đại ngày nay.

Những gậy này được gọi là gậy “long nose” vì chúng có hình dạng dài và mảnh theo tiêu chuẩn ngày nay. Khi nhìn vào sơ đồ và để ý hướng của các mũi tên, bạn sẽ thấy tại trung tâm mặt gậy, mũi tên chỉ thẳng về phía trước. Ở khu vực gót gậy, mặt gậy cong về phía mục tiêu do độ cong của mặt gậy, trong khi mặt gậy gần mũi gậy hướng trở lại về trung tâm. Thoạt nhìn, điều này có vẻ như là một cách hợp lý để điều chỉnh cú đánh lệch tâm trở lại đường bóng dự định, nhưng khi xem xét kỹ hơn, điều này không thực sự hiệu quả.

Năm 1888, Henry Lamb đã giới thiệu một loại gậy mới với chiều dài từ gót đến mũi ngắn hơn và bề rộng từ mặt gậy đến sau đầu gậy lớn hơn. Quan trọng hơn, đầu gậy này có độ cong mặt gậy ngược lại, hướng ra ngoài theo kiểu convex (lồi). Những gậy này được gọi là gậy “bulger” và đã thay đổi hình dạng gậy golf cho đến tận ngày nay. Thậm chí, trong Luật Golf hiện tại, Phụ lục II, Điều 5a quy định rằng mặt gậy “…không được có bất kỳ độ lõm nào”.

Tầm quan trọng của mặt gậy lồi

• Mặt gậy lồi (convex) giúp kiểm soát tốt hơn cú đánh lệch tâm, làm giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến quỹ đạo bóng.
• Điều này tạo ra sự ổn định và độ chính xác cao hơn trong cú đánh, giúp cải thiện hiệu suất cho người chơi golf.

Mặt gậy cong lồi đã trở thành một chuẩn mực trong thiết kế gậy golf hiện đại và tiếp tục được sử dụng để đảm bảo tính tha thứ (forgiveness) và khả năng kiểm soát tối ưu cho golfer.

Concept of Gear Effect

Trái với suy nghĩ thông thường, tại thời điểm va chạm, đầu gậy sẽ xoay quanh trung tâm trọng lực (CG) của nó, chứ không phải quanh trục của cán gậy. Có rất nhiều thí nghiệm với nhiếp ảnh tốc độ cao trong nhiều năm qua đã chứng minh điều này là đúng. Tại thời điểm va chạm, nếu bóng được căn thẳng hàng với CG của đầu gậy, sẽ không có hiện tượng xoay lệch ngang. Tuy nhiên, golf là trò chơi của những cú đánh không hoàn hảo. Nếu bóng bị đánh gần mũi gậy, bạn có thể cảm thấy đầu gậy xoay mở ra trong tay mình. Nếu va chạm ở gần gót gậy, hoặc ở các vị trí cao hoặc thấp trên mặt gậy, bạn sẽ có cảm giác hoàn toàn khác.

Trước tiên, hãy nói về bulge (độ cong ngang của mặt gậy). Như đã nói trước đây, nếu bóng va chạm với mặt gậy thẳng hàng với CG của đầu gậy, sẽ không có xoay ngang và bóng sẽ bay thẳng về phía mà mặt gậy chỉ. Tuy nhiên, nếu bóng được đánh về phía mũi gậy, bóng sẽ bắt đầu bay sang phải (đối với người chơi tay phải) do ảnh hưởng của bulge. Đồng thời, một lực xoáy draw sẽ được truyền vào bóng. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng bánh răng (gear effect).

Hiệu ứng bánh răng (Gear Effect)

• Khi bóng bị đánh lệch tâm về phía mũi gậy, đầu gậy sẽ xoay mở ra, và bóng sẽ có xu hướng bay sang phải. Tuy nhiên, do lực xoáy draw được tạo ra, bóng sẽ quay trở lại theo hướng ngược lại, làm giảm lệch hướng.
• Ngược lại, nếu bóng bị đánh về phía gót gậy, mặt gậy sẽ đóng lại và bóng sẽ bay sang trái, với lực xoáy fade được tạo ra.

Hiệu ứng bánh răng này là kết quả của việc đầu gậy xoay quanh CG, tạo ra một lực xoáy tự động giúp điều chỉnh hướng bóng, làm cho cú đánh lệch tâm không quá bị ảnh hưởng. Đây là một yếu tố quan trọng trong thiết kế mặt gậy hiện đại, đặc biệt đối với driver và fairway woods, giúp người chơi có thêm khả năng kiểm soát bóng ngay cả khi cú đánh không hoàn hảo.

Determining the Correct Amount of Face Curvature

Sau khi các gậy bulger trở thành tiêu chuẩn, độ cong của mặt gậy trong thiết kế có thể đã được chọn dựa trên thử nghiệm hoặc cảm nhận về vẻ ngoài của gậy khi vào bóng. Tuy nhiên, vào năm 1941, John Baymiller và Robert Vose của A.G. Spalding Bros. Inc. đã nhận được bằng sáng chế (2,395,837) về thiết kế đầu gậy nhằm giảm thiểu sai lệch quỹ đạo bóng khi đánh bóng ở gần gót hoặc mũi gậy. Thông qua thử nghiệm, họ đã tìm thấy mối liên hệ giữa độ cong của mặt gậy (bulge) và vị trí trung tâm trọng lực (CG) trong đầu gậy.

Tại sao gậy sắt và hybrid không có bulge?

Lý do các gậy sắt và một số gậy hybrid không có độ cong mặt gậy là vì trung tâm trọng lực không nằm đủ xa sau mặt gậy để tạo ra hiệu ứng bánh răng (gear effect). Do đó, không cần phải có bulge để điều chỉnh quỹ đạo bóng.

Ảnh hưởng của quá nhiều hoặc quá ít bulge

• Quá nhiều bulge: Khi bóng bị đánh lệch ra gần mũi gậy, bóng sẽ bắt đầu bay quá xa về phía phải (đối với gậy của người chơi tay phải) và lực xoáy draw sẽ không đủ để đưa bóng trở lại đúng hướng. Tương tự, cú đánh lệch gót gậy sẽ làm bóng bay quá xa về trái, và lực xoáy slice sẽ không đủ để đưa bóng gần hơn với mục tiêu.
• Quá ít bulge: Ngược lại, với quá ít bulge, cú đánh bị lệch mũi gậy sẽ không làm bóng bắt đầu đủ xa về phải, và khi bóng xoáy draw trở lại, nó sẽ bay qua trái so với mục tiêu.

Tìm độ cong phù hợp

Độ cong phù hợp sẽ giúp giảm thiểu sai lệch quỹ đạo và tạo ra kết quả gần giống với cú đánh chính giữa với CG của gậy. Tuy nhiên, cần nhớ rằng khi cú đánh bị lệch tâm, có một phần năng lượng sẽ bị mất, nên không thể đạt được khoảng cách hoàn toàn giống như cú đánh chính giữa.

Vị trí trung tâm trọng lực càng xa mặt gậy, thì cần càng nhiều bulge để bù đắp cho hiệu ứng bánh răng. CG càng xa, độ cong của mặt gậy càng phải lớn để điều chỉnh đúng quỹ đạo bóng và đảm bảo cú đánh lệch tâm không quá ảnh hưởng đến khoảng cách và hướng đi của bóng.

Tóm tắt

• Độ cong của mặt gậy (bulge) cần phải được điều chỉnh dựa trên khoảng cách của CG so với mặt gậy.
• Quá nhiều bulge hoặc quá ít bulge đều dẫn đến sự mất cân bằng trong khả năng điều chỉnh quỹ đạo bóng.
• Độ cong phù hợp giúp giảm sai lệch và tối ưu hóa hiệu suất cú đánh lệch tâm.

Vertical Roll

Vertical roll hoạt động tương tự như bulge, nhưng trong mặt phẳng dọc từ đế gậy đến đỉnh gậy thay vì từ gót đến mũi gậy. Độ cong dọc này giúp điều chỉnh góc phóng của cú đánh khi bóng bị đánh cao hoặc thấp trên mặt gậy so với trung tâm trọng lực (CG), với sự điều chỉnh về góc phóng của bóng.

Nhớ rằng góc loft đo được sẽ thay đổi ở các vị trí khác nhau trên mặt gậy với bất kỳ gậy nào có roll. Hãy cùng xem xét các trường hợp khác nhau:

1. Tác động của Spin ngược (Backspin)
   • Backspin xảy ra do góc loft của gậy, bất kể bóng được đánh ở giữa, cao, hay thấp trên mặt gậy.
   • Backspin sẽ được tạo ra bởi loft động tại va chạm và được thêm vào cú đánh do hiệu ứng bánh răng dọc.
2. Hiệu ứng bánh răng dọc (Vertical Gear Effect)
   • Không giống như bulge, nơi không có xoay ngang khi bóng được đánh thẳng hàng với trung tâm CG ngang, khi bóng bị đánh thẳng hàng với CG dọc, đầu gậy sẽ trải qua một lực xoay nhẹ xuống dưới.
   • Điều này khiến đầu gậy xoay theo chiều kim đồng hồ (như trong hình). Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng bánh răng dọc (vertical gear effect), tạo ra một lực xoáy ngược (backspin) cho bóng, thêm vào lực backspin đã được cung cấp bởi loft động tại va chạm.
3. Cú đánh cao trên mặt gậy
   • Khi bóng bị đánh cao trên mặt gậy, hiệu ứng bánh răng dọc sẽ làm tăng lực backspin, giúp kiểm soát tốt hơn cú đánh có quỹ đạo cao và tạo ra góc hạ bóng (descent angle) sắc nét hơn.
4. Cú đánh thấp trên mặt gậy
   • Ngược lại, cú đánh thấp trên mặt gậy sẽ tạo ra lực backspin ít hơn so với cú đánh cao, làm bóng bay thấp hơn và có quỹ đạo nông hơn.

Tóm tắt Vertical Roll

• Roll dọc giúp điều chỉnh góc phóng của bóng khi bóng bị đánh cao hoặc thấp trên mặt gậy.
• Hiện tượng hiệu ứng bánh răng dọc tạo ra backspin bổ sung khi đầu gậy xoay do lực tác động theo chiều dọc.
• Độ cong dọc (roll) giúp đảm bảo cú đánh lệch tâm vẫn có thể giữ quỹ đạo bóng ổn định, kiểm soát tốt hơn và giảm thiểu ảnh hưởng của cú đánh không chính xác.

• Nếu bóng va chạm ở vị trí thấp hơn trên mặt gậy so với trung tâm trọng lực, thì đầu gậy sẽ giảm loft hoặc xoay theo chiều kim đồng hồ nhiều hơn nữa. Độ cong của mặt gậy (roll) đóng vai trò quan trọng ở đây. Điều này, hơn là việc xoay đầu gậy, là nguyên nhân chính khiến góc phóng thấp hơn. Hiệu ứng bánh răng dọc tạo ra nhiều xoáy ngược hơn so với trước. Lực xoáy thêm này tạo ra lực nâng cho bóng, giúp tối đa hóa quỹ đạo và khoảng cách.
• Nếu cú va chạm giữa bóng và mặt gậy xảy ra ở cao hơn trên mặt gậy so với trung tâm trọng lực, thì ngược lại sẽ xảy ra. Mặt gậy xoay quanh trung tâm trọng lực theo chiều ngược kim đồng hồ (như trong hình minh họa). Bóng rời khỏi mặt gậy với góc phóng cao hơn, điều này rất quan trọng. Hiệu ứng bánh răng dọc tạo ra một chút xoáy thuận cho bóng. Thực ra, nó không hoàn toàn là xoáy thuận vì lực xoáy ngược do loft tạo ra lớn hơn nhiều, nhưng xoáy thuận này sẽ giảm bớt xoáy ngược. Nếu không có thêm loft từ độ cong của mặt gậy, khoảng cách sẽ giảm vì xoáy ít hơn thường có nghĩa là quỹ đạo thấp hơn.

Sự kết hợp giữa Bulge và Roll

• Hiếm khi cú đánh bóng thẳng hàng hoàn toàn với tâm va chạm trong mặt phẳng dọc hoặc ngang. Do đó, người chơi thường trải nghiệm cả một lượng nhất định của xoáy ngược và xoáy ngang (hoặc trục xoáy nghiêng). Lượng xoáy này sẽ được quyết định bởi khu vực va chạm trên mặt gậy và mức độ xa so với trung tâm trọng lực.
• Trong sơ đồ, dấu chấm đen nhỏ đại diện cho vị trí của trung tâm trọng lực. Không có xoáy ngang khi va chạm tại vị trí này, nhưng sẽ có xoáy ngược do loft của gậy. Cú va chạm ở vùng mũi trên sẽ tạo ra xoáy draw và giảm xoáy ngược so với cú đánh thẳng hàng với trung tâm trọng lực. Vùng gót trên sẽ tạo ra xoáy slice và giảm xoáy ngược. Vùng mũi dưới sẽ tạo ra xoáy draw và tăng xoáy ngược so với cú va chạm thẳng hàng với trung tâm trọng lực. Cuối cùng, vùng gót dưới sẽ tạo ra cả xoáy ngược tăng và xoáy slice ngang.

• Lưu ý quan trọng: Trung tâm của mặt gậy không nhất thiết là vị trí của trung tâm trọng lực (CG), như chúng ta sẽ thấy khi thảo luận về các đầu gậy có xu hướng draw biased (hướng bóng về phía draw). Cuối cùng, do quy trình sản xuất, sẽ có một dung sai nhỏ khoảng +/-1 inch đối với độ cong của mặt gậy (bulge) và độ cong dọc (roll). Ví dụ, nếu thông số kỹ thuật là 10 inch, thì bán kính có thể dao động từ 9 inch đến 11 inch mà vẫn nằm trong giới hạn dung sai. Tuy nhiên, điều này không ảnh hưởng quá lớn đến quỹ đạo bóng nhưng có thể giải thích tại sao một số người lại thích một cây gậy hơn cây khác, mặc dù chúng có vẻ giống nhau về mọi khía cạnh khác. Đây cũng không phải là yếu tố phù hợp để điều chỉnh khi fitting gậy. Thông thường, các nhà sản xuất không cung cấp các mẫu gậy với nhiều độ bulge và roll khác nhau như với loft. Việc xác định độ cong phù hợp được giao cho nhà sản xuất để tích hợp vào từng thiết kế gậy.

Xem xét vị trí CG của gậy driver

• Bạn đã bao giờ tự hỏi trung tâm trọng lực (CG) của một cây driver thực sự nằm ở đâu chưa? Hãy nhìn kỹ vào một cây driver (hoặc fairway wood hay hybrid). Bạn sẽ thấy rằng hình dạng của đầu gậy rất không đối xứng. Nếu quan sát kỹ, bạn có thể nhận thấy rằng có một chút diện tích nhiều hơn về phía mũi gậy hoặc điểm cao nhất trên đỉnh gậy không nằm ở trung tâm, mà có xu hướng lệch về phía mũi gậy. Cuối cùng, phần sau của đầu gậy cũng có thể nghiêng về phía mũi gậy thay vì ở giữa.
• Trong sơ đồ dưới đây , có hai góc nhìn từ trên xuống và dưới lên của một đầu gậy đã được chia làm bốn phần. Thật ấn tượng khi trung tâm trọng lực lại gần trung tâm của mặt gậy đến mức như vậy. Chúng ta phải đối mặt với một cổ gậy nặng, và đó là lý do tại sao hình dạng của gậy thường có xu hướng lệch về phía mũi gậy. Thêm vào đó, tất cả trọng lượng ở mặt gậy để tăng cường độ bền và kích thước cũng làm dịch chuyển CG về phía trước, hoặc gần khoảng 35% chiều rộng của driver như đã đề cập trước đây.

• Tuy nhiên, có một tùy chọn khác mà các nhà thiết kế gậy có thể sử dụng để giúp kiểm soát quỹ đạo bóng. Điều này sẽ được thảo luận thêm trong các tùy chọn thiết kế để điều chỉnh hướng đi của bóng và bias của cú đánh.

Draw Biased Clubheads

Hầu hết các golfer đều cho rằng vị trí tốt nhất để đánh bóng là giữa mặt gậy, và đó là một giả định hợp lý. Trong một đầu gậy có xu hướng trung tính (neutral biased), trung tâm trọng lực (CG) sẽ nằm thẳng hàng với trục trung tâm của mặt gậy, như được minh họa trong sơ đồ bên dưới.

Khi thảo luận về hiện tượng hiệu ứng bánh răng (gear effect), chúng ta đã đề cập rằng cú đánh ở thẳng hàng với trung tâm trọng lực ngang sẽ không tạo ra xoáy ngang. Tuy nhiên, nếu bóng bị đánh về phía mũi gậy so với trung tâm trọng lực, sẽ tạo ra xoáy hook. Nếu bóng bị đánh về phía gót gậy, sẽ tạo ra xoáy slice.

Draw Biased Clubhead là gì?

• Một đầu gậy có xu hướng draw là khi trung tâm trọng lực được dịch chuyển về phía gót gậy. Điều này đúng với bất kỳ đầu gậy nào mà trung tâm trọng lực nằm đủ xa so với mặt gậy để tạo ra hiệu ứng bánh răng, như trường hợp của driver, fairway woods, và nhiều gậy hybrid.
• Với đầu gậy có xu hướng draw, các kịch bản tương tự vẫn xảy ra, nhưng điểm tham chiếu sẽ thay đổi. Trục trung tâm của mặt gậy không còn là vị trí mà không có xoáy ngang xảy ra. Thay vào đó, điểm này sẽ nằm gần gót gậy, thẳng hàng với trung tâm trọng lực. Một cú đánh ở giữa mặt gậy giờ đây sẽ nằm ở phía mũi so với trung tâm trọng lực, và điều này sẽ tạo ra xoáy draw.

Lượng xoáy draw tùy thuộc vào điều gì?

• Lượng xoáy draw sẽ phụ thuộc vào mức độ dịch chuyển của trung tâm trọng lực về phía gót gậy và khối lượng được sử dụng để điều chỉnh trọng tâm (thường cần ít nhất 10g hoặc nhiều hơn để có hiệu quả). Điều này cho phép golfer giảm thiểu slice và tạo ra cú đánh có xu hướng draw nhiều hơn, phù hợp với những người thường xuyên gặp phải xoáy slice khi đánh bóng.
• Vì vậy, đầu gậy draw biased giúp tạo điều kiện cho cú đánh draw tự nhiên, giúp người chơi kiểm soát quỹ đạo bóng tốt hơn, đặc biệt là với những cú đánh có xu hướng lệch phải (đối với người chơi tay phải).

Draw-Enhancing Drivers and Face Alignment

Nhiều driver được thiết kế để tăng khả năng draw thường có mặt gậy đóng, điều này làm giảm khả năng bóng bị push, fade, hoặc slice, vì đây là những vấn đề mà đa số golfer gặp phải. Trong một số trường hợp, nhà sản xuất có thể chọn thiết kế draw-enhancing trên đầu gậy có mặt gậy vuông để tạo ra vẻ ngoài mà nhiều golfer ưa thích, nhưng vẫn giữ lợi ích cải thiện trò chơi từ việc có một mặt gậy hơi đóng. Driver có offset cũng có thể tăng khả năng draw nhờ vào thiết kế của chúng. Thường thì chiều dài của cổ gậy và trọng lượng thêm để tạo ra offset hoặc cổ gậy kiểu “gooseneck” tự nhiên làm dịch chuyển trọng lượng về phía gót gậy.

Tác động của việc va chạm lệch trọng tâm

Có một lập luận hợp lý rằng nếu bóng không được đánh thẳng hàng với trung tâm trọng lực (CG), thì một phần năng lượng sẽ bị mất trong va chạm. Điều này đúng, đặc biệt nếu golfer đánh bóng vào giữa mặt gậy và cảm thấy họ nên được thưởng cho cú đánh đó. Nhưng nếu bóng bị slice và bay về phía rừng rậm, hàng cây hoặc thậm chí tệ hơn là ra ngoài sân (OB), thì đó là vấn đề không còn quan trọng nữa. Đây là lúc mà trọng lượng bên trong và sự dịch chuyển CG trở thành một lợi ích lớn. Hơn nữa, cần nhớ rằng cú draw thường tạo ra góc phóng thấp hơn và bóng sẽ lăn xa hơn khi chạm đất, điều này có thể dẫn đến khoảng cách lớn hơn.

Thiết kế với trọng lượng điều chỉnh

Thiết kế bias của đầu gậy cũng có thể là kết quả của việc điều chỉnh trọng lượng bằng ốc vít mà nhà sản xuất có thể cung cấp. Chúng ta sẽ đi sâu hơn về vấn đề này khi thảo luận trong chương fitting Driver, nơi mà tác động của nó sẽ rất rõ rệt.

Tương tác giữa CG của đầu gậy và trục gậy

Trong phần  trước, chúng ta đã thấy trung tâm trọng lực (CG) của đầu gậy và việc chọn trục gậy có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Gậy sắt có hình dạng dài và hẹp hơn so với các đầu gậy gỗ hiện nay, và vì vậy, việc kết hợp hai thành phần này là rất quan trọng.

Do CG của đầu gậy không thẳng hàng với trục của gậy, lực ly tâm sẽ cố gắng điều chỉnh CG của đầu gậy về cùng trục với trục gậy, như minh họa trong các sơ đồ sau đây. Đường nét đứt màu xám ở phía bên trái của sơ đồ thể hiện trục trung tâm của trục gậy khi gậy ở tư thế đánh bóng tự nhiên. Nếu bạn nhìn kỹ vào mặt gậy, bạn sẽ thấy vị trí của CG của đầu gậy.

Việc hiểu rõ tương tác giữa CG và trục gậy giúp golfer chọn được gậy phù hợp, đồng thời cải thiện hiệu suất cú đánh, giảm thiểu khả năng bị lệch và tối ưu hóa khoảng cách cũng như quỹ đạo bóng.

Trong một cây driver 460cc với neutral bias (trung tính), trung tâm trọng lực (CG) có thể lệch khoảng 1.4 inch so với trục của cán gậy. Chiều dài từ gót đến mũi gậy hoặc bất kỳ trọng lượng bên trong nào để tạo ra bias theo hướng draw hoặc fade có thể thay đổi các kích thước này.

Khi CG lệch càng xa trục của gậy, hiện tượng droop (chùng xuống) hoặc uốn cong xuống dưới của gậy sẽ càng lớn nếu các yếu tố khác được giữ nguyên. Điều này xảy ra do lực ly tâm khi gậy di chuyển với tốc độ cao trong cú swing. Droop có thể khiến cú đánh bị lệch hướng hoặc giảm độ chính xác nếu không được điều chỉnh phù hợp.

Điều chỉnh độ cứng của trục gậy để bù đắp cho những thay đổi về CG offset, độ cứng của trục gậy, chủ yếu ở phần gần đầu tip, có thể được tăng hoặc giảm.

• Giảm độ cứng của trục gậy sẽ cho phép trục gậy tự điều chỉnh và thẳng hàng với trung tâm trọng lực. Điều này có thể giúp người chơi dễ dàng căn chỉnh cú đánh tốt hơn khi CG không nằm thẳng hàng với trục gậy.
• Tăng độ cứng sẽ giảm thiểu uốn cong và giữ cho gậy ổn định hơn, đặc biệt hữu ích với những cú đánh mạnh và tốc độ swing nhanh.

Kết hợp CG offset và độ cứng của trục gậy việc điều chỉnh độ cứng của trục gậy nhằm bù đắp cho CG offset là một yếu tố quan trọng trong việc fitting gậy, giúp tối ưu hóa hiệu suất và đảm bảo rằng cú đánh giữ được sự chính xác và ổn định, ngay cả khi có sự dịch chuyển trọng tâm.